Nefrolog – kiedy i w jakich sprawach udzieli mi pomocy? 

Nefrologia to dziedzina medycyny, zajmująca się stanem zdrowia nerek i układu moczowego. Nerki oraz układ moczowy są tymi elementami organizmu człowieka, których nieprawidłowości w działaniu sygnalizują pojawienie się innych dolegliwości w obrębie ciała i zwykle przebiegają tak dokuczliwie, że nie sposób nie zareagować na wysyłane przez organizm sygnały. 

---

Nefrolog – podsumowanie artykułu

Zanim zagłębisz się w artykuł, poznaj kluczowe informacje na temat nefrologii. To podsumowanie wyjaśni Ci, kiedy warto szukać pomocy tego specjalisty.

• Kim jest nefrolog i czym się zajmuje? Nefrolog to lekarz specjalista zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób nerek oraz całego układu moczowego. Leczy takie schorzenia jak kamica nerkowa, kłębuszkowe zapalenie nerek, niewydolność nerek oraz powikłania nerkowe w przebiegu innych chorób (np. cukrzycy).
• Kiedy należy zgłosić się do nefrologa? Pilna konsultacja jest wskazana, gdy pojawiają się niepokojące objawy. Należą do nich przede wszystkim: ból w okolicy lędźwiowej, ból podczas oddawania moczu, zmiana koloru moczu (np. krew), uporczywe obrzęki (opuchlizna) wokół oczu, rąk lub nóg.
• Jakie badania zleca lekarz chorób nerek? Podstawą diagnostyki nefrologicznej są badania laboratoryjne, głównie ogólne badanie moczu oraz badanie krwi z oznaczeniem poziomu kreatyniny (do oceny GFR) i mocznika. Lekarz często zleca również USG układu moczowego, aby ocenić budowę nerek.
• Czy do nefrologa potrzebne jest skierowanie? Tak, aby skorzystać z konsultacji nefrologicznej w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), zarówno dla dorosłego, jak i dla dziecka, konieczne jest posiadanie ważnego skierowania od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (lekarza rodzinnego).

---

Z tego artykułu dowiesz się: 

• Czym zajmuje się nefrolog? 
• Jakie choroby leczy nefrolog? 
• Jakie badania diagnostyczne zleca nefrolog? 
• Jakie badania specjalistyczne zleca nefrolog? 
• Kiedy powinniśmy udać się do nefrologa? 
• Jakie są zadania nefrologa dziecięcego? 
• Czy do nefrologa potrzebne jest skierowanie? 

Czym zajmuje się nefrolog?

Nefrolog to specjalista zajmujący się zdrowiem nerek i układu moczowego. Główną powinnością nefrologa jest diagnozowanie chorób nerek, leczenie oraz analiza wszelkich przypadków nieprawidłowego działania układu moczowego. Zadaniem nefrologa jest ponadto troska o to, aby objawy chorób nerek nie powracały, gdyż nawroty są częstym zjawiskiem występującym ze strony tego narządu. Zwykle do nefrologa jesteśmy kierowani przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, do którego zgłaszamy się w pierwszej kolejności, gdy zauważamy niepokojące objawy. 

Jakie choroby leczy nefrolog? 

Lista chorób, których diagnozą i leczeniem zajmuje się nefrolog, jest długa. Do najczęściej występujących schorzeń, z jakimi ma do czynienia nefrolog, należą: 

choroby genetyczne: 

• choroba Fabry’ego (prowadzi do poważnych zaburzeń wielu narządów), 
• cystynuria (prowadzi do tworzenia się kamieni nerkowych), 
• zespół Alporta (prowadzi do zaburzeń wzroku oraz słuchu), 
• zwyrodnienie wielotorbielowate nerek (tworzą się nagromadzone torbiele w korze i rdzeniu nerki, 
• prowadzące do dysfunkcji nerek), 

oraz bez podłoża genetycznego:

• kamica nerkowa (złogi – „kamienie” w układzie moczowym), 
• kłębuszkowe zapalenie nerek, 
• kwasica cewkowa (zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej), 
• moczówka prosta nerkowa (wielomocz – nadmierne oddawanie moczu), 
• nefrologiczne powikłania innych, współwystępujących chorób przewlekłych, 
• nefropatia cukrzycowa (nadmierne wydalanie albuminy z moczem), 
• nefropatia zaporowa (niedrożność moczowodów oraz cewki moczowej), 
• niewydolność nerek, 
• zespół nerczycowy (białkomocz). 

Jakie badania diagnostyczne zleca nefrolog? 

Zanim nefrolog przejdzie do zlecenia badań specjalistycznych, zwykle w pierwszej kolejności przystępuje do zasugerowania tych bardziej podstawowych badań. Przedstawiona poniżej lista wskazuje te analizy, które możemy wykonać w laboratorium poprzez pobieranie krwi (za wyjątkiem gazometrii): 

• chlorki, 
• fosfor, 
• gazometria (nakłucie nadgarstka po stronie kciuka), 
• kreatynina, 
• mocznik, 
• morfologia, 
• potas, 
• sód, 
• wapń, 
• wielkość przesączania kłębuszkowego (GFR). 

Jakie badania specjalistyczne zleca nefrolog? 

Niejednokrotnie nefrolog, posiadając wyniki niezbędnych badań diagnostycznych, decyduje się na podjęcie kolejnych kroków, prowadzących do ustalenia rzetelnej diagnozy, którymi są skierowania na dalsze, specjalistyczne badania. Wśród zalecanych przez nefrologa badań specjalistycznych znalazły się m.in.: 

• biopsja nerki – pobranie niewielkiego odcinka miąższu nerki, niezbędnego do przeprowadzania badań pod mikroskopem, 
• cystografia – rentgen służący do przeprowadzenia oceny pracy pęcherza moczowego, 
• cystografia mikcyjna – rentgen służący do przeprowadzenia oceny pracy pęcherza moczowego z dodatkową obecnością środka cieniującego w moczowodzie, 
• pielografia – rentgen wykonywany w celu zobrazowania stanu układu kielichowo-miedniczkowego nerki, przeprowadzany po podaniu środka cieniującego, 
• scyntygrafia nerek – badanie obrazowe służące ustaleniu licznych wad, związanych z pracą nerek (guzy, wady wrodzone, zmiany ogniskowe), 
• urografia – badanie radiologiczne, wykorzystujące środek cieniujący, wykonywane w celu wykrycia przeszkód w prawidłowym przepływie moczu, 
• USG układu moczowego – badanie obrazowe, przeprowadza się je w celu ustalenia prawidłowości pracy: pęcherza, moczowodów, nerek oraz gruczołu krokowego (u mężczyzn). 

Kiedy powinniśmy udać się do nefrologa? 

Wizyta u nefrologa jest niezwykle ważna. Wszelkie objawy ze strony nerek czy układu moczowego nie powinny być w żaden sposób bagatelizowane, ponieważ w krótkim czasie mogą prowadzić do wystąpienia intensywnych dolegliwości bólowych, uniemożliwiających normalne funkcjonowanie. Objawami, sygnalizującymi konieczność niezwłocznego zgłoszenia się do specjalisty nefrologa, są: 

• ból głowy, 
• ból lędźwiowy podczas oddawania moczu, 
• ból odczuwany poniżej żeber w trakcie przemieszczania się, 
• ból w trakcie oddawania moczu, 
• gorączka, 
• niecodzienna barwa moczu, 
• niepokojące wyniki badań moczu, wskazujące na obecność niepożądanych zmian w moczu, 
• nieprzyjemny zapach moczu, 
• nudności, 
• obserwowanie krwi w moczu, 
• ogólne osłabienie organizmu, 
• opuchlizna występująca w obrębie: 
• oczu, 
• nóg, 
• rąk. 

Zaburzenia w oddawaniu moczu: 

• bezmocz – wydalanie zdecydowanie za małej ilości moczu na dobę (poniżej 100 ml), 
• częstomocz – zbyt częste oddawanie moczu, 
• nykturia – cykliczne, zbyt intensywne oddawanie moczu w nocy, 
• skąpomocz – wydalanie zdecydowanie za małej ilości moczu na dobę (poniżej 500 ml), 
• wielomocz – wydalanie zdecydowanie za dużej ilości moczu na dobę (powyżej 2500 ml). 

Jakie są zadania nefrologa dziecięcego? 

Nefrolog dziecięcy zajmuje się przypadkami dzieci w takim samym zakresie, który dotyczy także dorosłych. Oznacza to, że wymienione powyżej objawy wskazujące na problemy związane z nerkami oraz układem moczowym dotyczą także dzieci. Rozwój dziecka, rządzący się swoimi prawami, następuje jednak w swoisty sposób, który rzutuje na wystąpienie niepokojących objawów zdrowotnych w obrębie problemów z nerkami, zwykle niewystępujących w przypadku dorosłych, a są nimi: 

Warto nadmienić, że najczęstszymi dolegliwościami, które nefrolog diagnozuje u dzieci są: nocne moczenie się, nawracające zakażenia układu moczowego, a także kłębuszkowe zapalenie nerek, pojawiające się zwykle do 10 roku życia dziecka. 

Czy do nefrologa potrzebne jest skierowanie? 

Wizyta u lekarza nefrologa, niezależnie od tego, czy ma być to konsultacja przeznaczona dla dziecka, czy dla osoby dorosłej, wymaga skierowania od lekarza pierwszego kontaktu. Lekarz rodzinny, odczytujący przesłanki ku temu, aby pokierować swojego pacjenta do specjalisty, jakim jest nefrolog, jest zobligowany do napisania takiego skierowania. 

---

Bibliografia:  

• Litwin M., Grenda R., Nefrologia dziecięca w praktyce (od A do Z), MP, Kraków 2021. 
• Lizakowski S., Dawkowanie leków w przewlekłej chorobie nerek, Termedia, Poznań 2021. 
• Pyszczuk P., Dieta w chorobach nerek przed dializą. Jak ułożyć i kontrolować swój plan żywieniowy, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2021. 
• Szczylik C., Escudier B., Porta C., Rak nerki. Współczesna diagnostyka i terapia, Termedia, Poznań 2017. 
• Wojtukiewicz M., Z., Stec R., Leczenie systemowe chorych na raka nerki. Eksperci odpowiadają na pytania lekarzy praktyków, AsteriaMed, Gdańsk 2019. 

Informacja:
Artykuły opublikowane na stronie POLMED Zdrowie, nie pełnią funkcji konsultacji medycznej ani nie wyrażają opinii specjalistów i lekarzy. Prezentowane treści stanowią ogólne wskazówki i nie mogą być traktowane jako wyznacznik przy podejmowaniu decyzji dotyczących modyfikacji diety lub terapii, nawyków lub określaniu zmiany dawkowania leków oraz innych substancji leczniczych. Przed podjęciem działań, które mogą wpłynąć na Twoje życie, zdrowie lub samopoczucie, skonsultuj się z lekarzem lub specjalistą.
Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne konsekwencje, wynikające z wykorzystania porad i informacji zawartych na stronie, bez wcześniejszej konsultacji z profesjonalistą.